Ile trwa staż na mianowanego według dawnych przepisów?
Nie ma jednej długości stażu na stopień nauczyciela mianowanego dla wszystkich osób korzystających ze starych zasad. W zależności od sytuacji nauczyciela staż może trwać 2 lata i 9 miesięcy, 1 rok i 9 miesięcy albo 9 miesięcy. O właściwym wymiarze decydują przede wszystkim daty uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego i rozpoczęcia stażu na mianowanego, a także spełnienie określonych warunków przejściowych.
Określenie „stare zasady” odnosi się do ścieżki awansu zawodowego obowiązującej przed 1 września 2022 r. Obejmuje ona stopnie nauczyciela kontraktowego i nauczyciela mianowanego. Po reformie zmienił się system awansu, ale przepisy przejściowe zachowały wcześniejszy tryb dla wskazanej grupy nauczycieli. Dotyczy to osób, które uzyskały stopień kontraktowego do 31 sierpnia 2022 r. i nie uzyskały jeszcze stopnia mianowanego.
Najważniejsza zasada jest taka, że sam fakt posiadania stopnia kontraktowego nie przesądza o długości stażu. Trzeba sprawdzić, czy staż na mianowanego został rozpoczęty przed 1 września 2021 r. Jeśli nie, zasadniczo stosuje się wymiar skrócony do 1 roku i 9 miesięcy, chyba że nauczyciel spełnia warunki jednego z wyjątków przewidujących 9 miesięcy.
Skąd biorą się trzy możliwe wymiary stażu?
W dawnym systemie standardowy staż na stopień nauczyciela mianowanego trwał 2 lata i 9 miesięcy. Przepisy przejściowe skróciły go o rok dla nauczycieli, którzy nie rozpoczęli stażu przed 1 września 2021 r. W ich przypadku zasadniczy wymiar wynosi 1 rok i 9 miesięcy.
Skrócenie nie oznacza jednak, że każdy nauczyciel, który korzysta ze starych zasad, odbywa właśnie taki staż. Dla dwóch grup przewidziano szczególny wymiar wynoszący 9 miesięcy. Dlatego przed ustaleniem terminu zakończenia stażu warto przeanalizować własną sytuację, zamiast opierać się wyłącznie na ogólnej informacji o skróceniu.
- 2 lata i 9 miesięcy to standardowy wymiar w dawnym systemie, istotny między innymi dla osób, które rozpoczęły staż przed 1 września 2021 r. i kontynuują go na zasadach właściwych dla rozpoczętego stażu.
- 1 rok i 9 miesięcy dotyczy nauczycieli, którzy nie rozpoczęli stażu przed 1 września 2021 r. i nie kwalifikują się do szczególnego wymiaru 9-miesięcznego.
- 9 miesięcy przysługuje nauczycielom spełniającym jeden z określonych warunków przejściowych.
Daty graniczne mają tu konkretne znaczenie. Jeżeli staż został rozpoczęty przed 1 września 2021 r., nie należy automatycznie stosować skrócenia przeznaczonego dla osób, które do tego dnia stażu nie rozpoczęły. W takiej sytuacji trzeba ustalić zasady dotyczące już rozpoczętego stażu. Samo uzyskanie stopnia kontraktowego przed daną datą nie jest równoznaczne z rozpoczęciem stażu na mianowanego.
Kto może odbyć staż trwający 9 miesięcy?
Krótszy, 9-miesięczny staż przewidziano dla dwóch grup nauczycieli. Pierwszą tworzą osoby, które odbyły 12-miesięczny staż na stopień nauczyciela kontraktowego na podstawie przepisów z 2019 r. i nie rozpoczęły stażu na mianowanego przed 1 września 2022 r. Do zastosowania tego wymiaru trzeba więc potwierdzić zarówno sposób uzyskania stopnia kontraktowego, jak i datę rozpoczęcia kolejnego stażu.
Druga grupa to nauczyciele, którzy 1 września 2022 r. mieli co najmniej 10 lat pracy w szkole i wcześniej nie rozpoczęli stażu na mianowanego. W ich przypadku również możliwe jest ubieganie się o stopień po 9-miesięcznym stażu. Warunek stażu pracy odnosi się do wskazanego dnia, dlatego przy weryfikacji uprawnienia trzeba ustalić, jaki był łączny okres pracy w szkole właśnie na 1 września 2022 r.
Oba wyjątki należy rozpatrywać oddzielnie. Wystarczy spełnienie jednej z tych szczególnych przesłanek, ale nie można pomijać warunku braku wcześniejszego rozpoczęcia stażu, jeśli jest wymagany dla danej grupy. W razie wątpliwości warto sprawdzić dokumenty dotyczące nadania stopnia kontraktowego, przebiegu stażu oraz zatrudnienia w szkole.
Jak ustalić właściwy wymiar stażu?
Najpierw należy ustalić, kiedy nauczyciel uzyskał stopień kontraktowego oraz czy i kiedy rozpoczął staż na mianowanego. To właśnie rozpoczęcie stażu przed 1 września 2021 r. rozstrzyga, czy można stosować zasadnicze skrócenie do 1 roku i 9 miesięcy. Jeżeli staż rozpoczął się wcześniej, trzeba uwzględnić przepisy właściwe dla tej rozpoczętej ścieżki.
Jeśli nauczyciel nie rozpoczął stażu przed 1 września 2021 r., kolejnym krokiem jest sprawdzenie, czy spełnia warunki 9-miesięcznego wymiaru. Należy ustalić, czy odbył 12-miesięczny staż na kontraktowego według przepisów z 2019 r. i nie rozpoczął stażu na mianowanego przed 1 września 2022 r. Trzeba też sprawdzić, czy 1 września 2022 r. miał co najmniej 10 lat pracy w szkole i nie rozpoczął wcześniej stażu na mianowanego.
Jeżeli żaden z wyjątków nie ma zastosowania, a nauczyciel nie rozpoczął stażu przed 1 września 2021 r., właściwy jest wymiar 1 roku i 9 miesięcy. Przykładowo osoba, która nie rozpoczęła stażu przed tą datą i nie spełnia warunków 9-miesięcznych, odbywa staż przez 1 rok i 9 miesięcy. Nauczyciel po 12-miesięcznym stażu na kontraktowego, który spełnia warunek braku rozpoczęcia stażu na mianowanego przed 1 września 2022 r., może natomiast odbywać staż przez 9 miesięcy.
Warto zapisywać i weryfikować konkretne daty, ponieważ różnica między rozpoczęciem stażu przed a po dacie granicznej może zmienić jego wymiar. Przydatne są dokumenty potwierdzające nadanie stopnia kontraktowego, zatrudnienie w szkole oraz rozpoczęcie i przebieg stażu.
Co trzeba wiedzieć przed rozpoczęciem i po zakończeniu stażu?
Staż na mianowanego nie rozpoczyna się automatycznie w dniu uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego. Przed jego rozpoczęciem nauczyciel musi przepracować w szkole co najmniej 2 lata od nadania stopnia kontraktowego. Ten okres jest warunkiem poprzedzającym staż, a nie częścią jego wymiaru. Oznacza to, że nie należy dodawać go do stażu, gdy oblicza się jego długość, ale trzeba uwzględnić go przy planowaniu całej drogi do awansu.
Ukończenie stażu nie oznacza automatycznego uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Po jego zakończeniu nauczyciel musi przejść dalszą procedurę awansową. Znaczenie mają między innymi ocena dorobku zawodowego oraz postępowanie egzaminacyjne. Planując kolejne etapy, trzeba więc brać pod uwagę nie tylko datę zakończenia stażu, lecz także czas potrzebny na dopełnienie formalności i przejście procedury.
Istotny jest również termin graniczny korzystania ze starych przepisów. Z przepisów dotychczasowych można korzystać nie dłużej niż do 31 sierpnia 2027 r. Nie jest to długość stażu ani dodatkowy okres, który należy doliczyć do jego wymiaru. To końcowy termin ubiegania się o mianowanie w dawnym trybie. Dlatego warto ustalić właściwy wymiar stażu możliwie wcześnie i zaplanować także procedurę następującą po jego zakończeniu.
Podsumowując, odpowiedź na pytanie o długość stażu zależy od historii awansu konkretnego nauczyciela. Standard wynosił 2 lata i 9 miesięcy, przejściowy wymiar dla osób, które nie rozpoczęły stażu przed 1 września 2021 r., to 1 rok i 9 miesięcy, a w dwóch szczególnych przypadkach staż może trwać 9 miesięcy. Kluczowe jest sprawdzenie dat rozpoczęcia stażu, rodzaju stażu na stopień kontraktowego i okresu pracy w szkole.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/edukacja/wdrazanie-nowego-systemu-awansu-zawodowego-nauczycieli-w-swietle-przepisow-przejsciowych
- https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/1730/text.html