Wstęp
Sztuczna inteligencja (AI) to jedno z najważniejszych osiągnięć technologicznych naszych czasów, które rewolucjonizuje różne dziedziny życia. Od prostych systemów wspomagających decyzje, po zaawansowane maszyny o możliwościach dorównujących intelektowi człowieka — zakres zastosowań jest ogromny. Aby zrozumieć kierunki rozwoju AI oraz jej potencjał, konieczne jest poznanie podziałów na rodzaje sztucznej inteligencji. W tym artykule szczegółowo omówimy, jakie istnieją rodzaje sztucznej inteligencji oraz ich podstawowe charakterystyki.
Podział AI według stopnia zaawansowania poznawczego
Podstawowym kryterium klasyfikacji sztucznej inteligencji jest jej poziom rozwoju poznawczego i zakres autonomii działania. Wyróżnia się trzy główne rodzaje sztucznej inteligencji:
- Wąska sztuczna inteligencja (ANI)
- Ogólna sztuczna inteligencja (AGI)
- Superinteligencja (ASI)
Każdy z tych typów wyróżnia się innymi zdolnościami, funkcjami oraz potencjałem rozwojowym. Przejdźmy do szczegółowego omówienia każdego z nich.
Wąska sztuczna inteligencja (ANI) – obecność i ograniczenia
Wąska sztuczna inteligencja to najbardziej powszechny obecnie rodzaj AI. Systemy ANI są specjalnie zaprojektowane do wykonywania jednej, określonej funkcji — najczęściej w ramach jednej dziedziny. Do przykładów można zaliczyć rozpoznawanie twarzy, systemy rekomendacyjne w e-commerce, chatboty czy asystentów głosowych. Te systemy są niezwykle skuteczne, ale posiadają wyraźny deficyt możliwości adaptacji poza wyznaczony zakres funkcji.
Główną cechą ANI jest brak świadomości, zdolności do samodzielnego uczenia się poza wytrenowanymi schematami oraz ograniczona funkcjonalność. Oznacza to, że mimo wysokiej skuteczności w wybranej dziedzinie, systemy te nie radzą sobie z zadaniami wymykającymi się zaprogramowanym regułom. Błędy powstają, gdy system napotyka na sytuacje nieznane lub nieprzewidywalne, co ogranicza ich wszechstronność [1][4].
Podsumowując, ANI jest obecnie najbardziej praktycznym i szeroko stosowanym typem AI, wyznaczającym standard w zastosowaniach komercyjnych i przemysłowych.
Ogólna sztuczna inteligencja (AGI) – cel rozwoju i wyzwania
Ogólna sztuczna inteligencja (AGI) stanowi poziom zaawansowania, do którego jeszcze nie doszło w praktyce. AGI ma posiadać zdolność do nauki, rozwiązywania problemów i adaptacji w różnych dziedzinach na poziomie równie skutecznym, jak człowiek. To oznacza, że AI ma rozumieć kontekst, wykorzystywać wiedzę w różnych sytuacjach i elastycznie reagować na nowe wyzwania.
Budowa AGI wymaga opracowania systemów zdolnych do samodoskonalenia, rozumowania abstrakcyjnego i tworzenia własnych strategii działania. Tego typu AI musiałoby rozprzestrzeniać się na wiele dziedzin, od nauki, przez sztukę, po technologię, eliminując ograniczenia przeszłych systemów ANI. Jednakże, mimo licznych badań, AGI jest jeszcze w fazie koncepcyjnej i wymaga przełomowych odkryć technologicznych [4].
Pojęcie AGI wiąże się z ogromnym potencjałem, ale także z poważnymi obawami dotyczącymi kontroli i bezpieczeństwa, ponieważ maszyny na tym poziomie mogą mieć zdolność samoudoskonalania się i podejmowania autonomicznych decyzji.
Superinteligencja (ASI) – hipotetyczna przyszłość
Superinteligencja to jeszcze bardziej zaawansowana koncepcja niż AGI. Mówi się o niej w kontekście hipotetycznym, jako o AI, która przekracza możliwości ludzkiego intelektu we wszystkich, nawet najbardziej skomplikowanych dziedzinach. ASI miałaby rozwiązywać największe wyzwania globalne, od chorób, przez zmianę klimatu, po nierówności społeczne.
Kluczową cechą byłaby zdolność do samodoskonalenia bez konieczności ingerencji człowieka, co stwarza ryzyko utraty kontroli nad taką technologią. W literaturze i naukach rozważa się, czy superinteligencja może powstać w przyszłości, ale jak na razie jest to wyłącznie koncepcja teoretyczna [4].
Podczas gdy AI na poziomie ANI i AGI ma już swoje przykłady i wdrożenia, superinteligencja pozostaje w sferze marzeń i debat naukowych, ze względu na kwestie etyczne, bezpieczeństwa i technologiczne wyzwania.
Podział AI według funkcji poznawczych i technologii
Oprócz klasyfikacji według poziomu rozwoju, sztuczna inteligencja może być też podzielona na systemy w oparciu o technologię i zakres funkcji poznawczych. Wyróżnia się:
- Systemy oparte na regułach — działają zgodnie z wcześniej zdefiniowanymi i sztywnymi regułami, wykorzystywane głównie w systemach eksperckich.
- Symboliczne systemy — modelują wiedzę w postaci symboli, co pozwala na wyjaśnianie podejmowanych decyzji.
- Specjalistyczne systemy AI — obejmują rozpoznawanie mowy, obrazów czy przetwarzanie języka naturalnego (NLP). Na przykład, modele typu GPT-3 służą do generowania tekstu i odpowiadania na pytania [5].
Technologie te stopniowo się integrują, tworząc coraz bardziej zaawansowane i wszechstronne systemy sztucznej inteligencji.
Podsumowanie
Podsumowując, wyróżniamy trzy główne rodzaje sztucznej inteligencji: ANI, AGI oraz ASI. Obecnie dominującym typem jest ANI, które znajduje szerokie zastosowania w komercji i przemysłowej produkcji. AGI pozostaje celem badawczym, a superinteligencja jest koncepcją przyszłości, budzącą zarówno entuzjazm, jak i obawy. Zrozumienie różnic między tymi rodzajami pozwala lepiej ocenić rozwój AI oraz planować jej dalszy kierunek rozwoju zgodnie z aktualną wiedzą i regulacjami [1][4].
Źródła:
- [1] https://nofluffjobs.com/pl/log/biznes/cyfrowa-transformacja/jakie-mamy-rodzaje-sztucznej-inteligencji/
- [2] https://www.cognity.pl/ai-act-2025-unijne-rozporzadzenie-o-sztucznej-inteligencji
- [3] https://widoczni.com/blog/statystyki-sztucznej-inteligencji/
- [4] https://vestigio.agency/pl/artificial-intelligence/rodzaje-sztucznej-inteligencji-od-ai-waskiej-ani-do-superinteligencji-asi/
- [5] https://blog.waalaxy.com/pl/co-to-jest-sztuczna-inteligencja/
FilipZoladek.pl to ogólnotematyczny portal tworzony z myślą o ludziach, którzy lubią wiedzieć więcej – ale bez nadęcia. Łączymy codzienność z inspiracją, praktykę z pasją. Piszemy o tym, co naprawdę ma znaczenie: od finansów i zdrowia, przez modę i technologię, aż po ogród i rozrywkę.